مرده هائی که حافظه تاریخ هستند

اولین کلمه ای که پس از شنیدن کلمه مومیایی به ذهن شما می آید چیست؟لابد تصویری از فیلم های هالیوودی،انسان هایی متعلق به دوره مصر باستان که با پارچه های به بدن آویخته و صورت پوشیده شده با پارچه که به دل مخاطب خود وحشت می انداختند.

اما در واقعیت مومیایی ها چیزی متفاوت با این تصاویر کلیشه ایی هستند.در علم باستان شناسی مومیایی های طبیعی در واقع انسان هایی هستند که به واسطه شرایط خاص اقلیمی و جغرافیایی پس از مرگ اجسادشان به همان شکلی که در زمان حیات بوده بدون تجزیه محافظت می شوند.

مردان نمکی، برترین مومیایی های طبیعی

شاید اگر تیغ های بولدوزر معدن نمکی در چهرآباد زنجان نبود بخش مهمی از تاریخ باستان شناسی  جهان در حوزه مومیایی های طبیعی پنهان می ماند.

کشفی که هرچند یک اتفاق ساده باعث ان شد، اما در ادامه همین اتفاق ساده فعالیت ماشین های بزرگ حمل سنگ نمک آسیب های  زیادی به قدیمی ترین مومیایی های طبیعی جهان وارد کرد.

خاصیت شیمیایی نمک باعث می شود محیط تجزیه ناپذیری برای نباتات بوجود آید و همین مسئله باعث شد تا مردان نمکی  روئین تن شده و هیچ وقت تجزیه نشوند.

نمک در عصر باستان عنصری مهم و گرانقیمت برای مردم به شمار میرفت.گرچه بدست آوردن نمک در آن زمان با مشکلات زیادی همراه بود و مردان قوی هیکلی را طلب می کرد که بتوانند از کوه ها بالا بروند و البته در میان معادن به کشف بپردازند .

مردان نمکی ایران نیز همان کارگرانی هستند که نزدیک به 3هزار سال پیش برای استخراج نمک به معدن رفتند و دیگر بازنگشتند.تا کنون6مرد نمکی  در اطراف معدن نمکی چهرآباد زنجان کشف شده است.

چندی پیش 8نمونه از پارچه هایی که در لباس مردان نمکی استفاده شده است و همچنین بافت های نرم بدن آنها  برای انجام  آزمایش هایی  که قدمت اجساد را مشخص می کند به دانشگاه آکسفورد فرستاده شد که در انتها مشخص شد مرد نمکی شماره 2 تقریبا همزمان با مرد شماره یک در 1800سال پیش یعنی در اواخر دوره اشکانی در معدن مدفون شده است.

بر خلاف تصویری که قبل از این وجود داشت نتیجه آزمایش روی مردان شماره 3و4 نیز نشان داد که آنها 500سال پیش از مردان شماره 1و2 یعنی تقریبا 2300سال پیش و نزدیک به دوره هخامنشی در اثر ریزش معدن مرده اند.

نتیجه آزمایش حاکی از آن بود که معدن چهرآباد نخستین بار در حدود 2500سال پیش مورد بهره برداری قرار گرفته و 2300سال قبل نبز برای نخستین بار ریزش کرده است.

بر اساس عقیده باستان شناسان مردان نمکی شماره 3و4و5در نخستین ریزش معدن کشته شدند و وقتی حدود 500سال بعد دوباره معدن به بهره برداری می رسد ،یک بار دیگر معدن ریزش کرده و مردان شماره 1و2 را زیر آوار مدفون می کند.مردان نمکی به واسطه نوع مومیایی شدنشان نمونه ای کامل و بی نقص از مومیایی های طبیعی در دنیا به شمار می روند که حتی تنه به مومیایی  طبیعی مرد یخی-یکی از قدیمی ترین مومیایی های طبیعی جهان-نیز میزند.

قابل ذکر است مردان نمکی ایران بر اساس گزارش دانشگاه آکسفورد از جمله مومیایی های مهم تاریخ باستان شناسی جهان به شمار می رود.

 مرد یخی اوتزی

موضوع بسار ساده بود.5300سال پیش، مردی برای شکار به کوه می رود و البته نمی داند چند مرد برای قتلش به دنبال فرصت می گردند.تمام ماجرای مومیایی طبیعی مرد یخی همین چند سطر بود.

باستان شناسان یخ زدن سریع در هوای بسیار سرد و بوران شدید را باعث  مومیایی شدن مرد اوتزی می دانند.

مرد اوتزیotzi))که او را مرد یخی نیز می نامند، 3300سال پیش از میلاد میزیست.او هم اکنون قدیمی ترین مومیایی طبیعی اروپا نام گرفته است.

در واقع اوتزی نمونه بسیار خوبی برای نشان دادن پیشرفتهای انسانی در عصر مس به شمار می رود.جالب آن است که در کنار اوتزی 5300ساله، یک تبر مسی نیز پیدا شده است.یک کمان با تیر وچاقویی در کنارش به همراه کفش هایی که بتواند با آن روی برف راه برود پیدا شد.همچنین باستان شناسان  در کنار مرد یخی وسایل ابتدایی آتش درست کردن را پیدا کردند.

باستان شناسان هنوز علت اصلی مردن این مومیایی 5300ساله را کشف نکرده اند، اما تیری که در شانه وی فرورفته، به دلایل فراوان علت اصلی مرگ او بوده است.روی انگشت شست دست این مومیایی طبیعی جای بریدگی عمیقی وجود دارد که پژوهشگران به دنبال کشف علت آن هستند.

جالب آن است آزمایش DNAاز روی لباس  این مرد یخ زده، خون 4 نفر دیگر را نشان می دهد که باستان شناسان معتقدند اوتزی بینوا  در حال نبرد با 4نفر بوده است و در نزاعی نا برابر به قتل رسیده است.باستان شناسان آخرین غذایی را که مرد یخی خورده بود را از معده او بیرون آوردند که بر همین اساس  مرد بیچاره یخی در روز آخر عمرش تنها مقداری میوه به همراه مقداری جو والبته چرم بسیار نازکی از بز که کوهنوردان برای جلوگیری از گرسنگی میجوند،خورده بود و بس.

از جمله مومیایی های معروف جهان میتوان به:

1-توت عنخ امون مصری که از فرمانروایان  سلسله هجدهم مصر بود ودر حدود سال 1348 پیش از میلاد به سلطنت رسید.

2-موزه مومیایی ها در مکزیک

3-مومیایی راهب ژاپنی

4-مومیایی مسافر(ولادیمیر ایلیچ لنین،رهبر انقلاب بولشویک های روسیه همین مومیایی مشهور است که در 21 ژانویه 1924مرد)

5-راهب های دخمه صومعه سیسیل.کشف این مومیایی ها  در حالی اتفاق افتاد که دخمه سیسیل ایتالیا گشوده شد و بازدیدکننده گان از این دخمه ،نزدیک به 8هزار جسد مومیایی شده در حالی که با میخ های درشت به دیوار آویخته شده بودند را کشف کردند.

نکته قابل توجه آن بود که تمامی  مومیایی ها بر اساس  شغلی که داشتند  کنار هم قرار گرفته بودند.

5-فیلسوف مومیایی.وقتی این فیلسوف کهنه کار انگلیسی در 6ژوئن 1832 در گذشت وصیتنامه ای نوشت که سال ها بعدتر از وی اسطوره ایی در میان مومیایی های جهان ساخت.

بنتهام از خویشاوندانش خواست  پس از مرگش تمامی ثروتش در بیمارستانی محلی در انگلیس داده شود،اما با این شرط که او همیشه در جلسات هیات مدیره حاضر باشد.به این ترتیب 92سال تمام جرمی بنتهام در تمام جلسات هیات مدیره حضور یافت.